Verklarende woordenlijst
De judosport kent veel Japanse termen die niet altijd vanzelfsprekend zijn. Om trainingen en wedstrijden beter te kunnen volgen, is een verklarende woordenlijst samengesteld.
A
Age
Heffen
Aoiro-obi
Blauwe band (2e kyu)
Ashi
Been, voet
Ashi-ate-waza
Voetslagtechniek, schop
Aashi-barai
Voetveeg
Ashi-garami
Beenklem (voetdraai)
Ashi-gatame
Controle met de benen
Ashi-guruma
Beenwiel (voetwiel)
Ashi-waza
Voet- en beenworptechnieken
Awasete-ippon
Tezamen een punt
Ayumi-ashi
Gaan; lopen; voortbewegen
B
Barai (harai)
Vegen; maaien
Basami
Schaar
Bu-do (budo)
Gezamenlijke gevechtskunsten (verzamelnaam)
Bushido
Ere codewetboek van de Japanse krijger, ridder
Butsugari
Meerdere achtereenvolgens inzetten zonder te werpen, met explosieve kracht, terwijl uke weerstand biedt (zie ook uchikomi)
C
Cha-obi
Bruine band (1e kyu)
D
Dan
Rang, (meester)graad
ichi-dan
1e dan
ni-dan
2e dan
san-dan
3e dan
go-dan
4e dan
shi-dan
5e dan
roku-dan
6e dan
sichi-dan
7e dan
hachi-dan
8e dan
ku-dan
9e dan
ju-dan
10e dan
Do
Weg; principe; leer
Do-jime
Beenschaar
Dojo
Oefenruimte
E
Ebi
Ruimte maken (kreeftgang)
Eri
Revers, kraag
F
Fusen-gachi
Gewonnen door niet opkomen van de tegenstander
Fusen-sho
Overwinnaar zonder vechten
G
Gaesh (kaeshi)
Overname (tegengreep); ook: op de rug vallen
Gaeshi-waza (kaeshi-waza)
Overnametechnieken (tegengreeptechnieken)
Gake
Haken
Gari
Maaien
Garami
Gebogen; gedraaid
Gatame (katame)
Onbewegelijk maken; controle; vasthouden
Gatame-waza (katame-waza)
Controletechnieken
Geiko (keiko)
Oefening
Geri
Stap; trap
Go
Vijf
Go-kyo (-no-kaisetsu)
5 hoofdpunten (groepen)
Go-no-sen (gonosen)
Overnemen (op moment van aanval)
Gonosen-no-kata
Vorm van overnamen
Goshi (koshi)
Heup
Guruma
Rad
Gyaku
Omgekeerd; omgedraaid
H
Hachi-dan
8. meestergraad
Hadaka
Naakt; vrij
Hajimé
Begin van de wedstrijd
Hane
Vleugel; springen; barsten
Hantei
Beslissen
Happo-no-
Balansverstoren in 8 richtingen
Hara
Onderlichaam
Harai / Barai
Vegen, maaien
Ha-sami
Ertussen houden
Hidari
Links
Hiji
Elleboog
Hiki-wake (hikiwake)
Onbeslist; zonder onderscheid
Hiza
Knie
I
Ichi
Eén
Idori
Zittend
Ippon
Punt (uit het wedstrijdreglement)
Itami-wake
Onbeslist door blessure
J
JBN
Judo Bond Nederland
Jigo-hontai
Gewone verdedigende lichaamshouding (afweerpositie), voeten op één lijn
Jikan
Tijd
Jime (shime)
Omstrengelen; verwurgen
Jime-waza (shime-waza)
Omstrengelingtechnieken; verwurgingtechnieken
Jitsu (jutsu)
Kunst
Jiu (ju)
Neegeven; zacht; soepel
Jiu-jitsu (iu-jitsu, ju-jutsu)
Zachte kunst
Ju-dan
10. meestergraad
Ju-do (judo)
Zachte weg (manier), (soepele vorm)
Ju-do-gi (judogi)
Judokleding
Ju-do-ka (judoka)
Judobeoefenaar
Juji
Gekruist; kruisgewijs
Ju-no-kata
Vorm van zachtheid (15 lenigheidsoefeningen)
K
Kaeshi (gaeshi)
Overname (tegengreep); ook: op de rug vallen
Kaeshi-waza
Overnametechnieken (tegengreeptechnieken)
Kake (gake)
Haken; ook werpen
Kami
Boven; erboven op
Kano Jigoro
Grondlegger van de moderne judo
Kansetsu-waza
Klemtechnieken
Kanuki
Dwars
Kara-te (karate)
Lege hand
Kata
Schouder; vorm
Katame (gatame)
Onbeweeglijk maken; vasthouden; controle
Katame-no-kata
Vorm van controletechnieken
Katame-waza
Controletechnieken
Keiko (geiko)
Oefening
Keikoku
Waarschuwing
Ken-jutsu (kendo)
Vechtkunst met stokken
Kesa
Kledingstuk
Kiai
Kreet
Kiken-gachi
Gewonnen door opgave van de tegenstander
Kime-no-kata
Vorm van zelfverdediging
Kimono
Oud-Japanse kleding
Kiri
Kloven; splijten; snijden
Ko
Klein
Ko-do-kan (Kodokan)
School; samenkomst van de goede weg (centrum van het judo in Tokio)
Koka
Resultaat van techniek
Komi
Binnen (van); tegen
Koshi (goshi)
Heup
Koshiki-no-kata
Vorm van de oude stijlen (21 oefeningen)
Koshi-waza
Heupworptechnieken
Ku-dan
9. meestergraad
Kumi-kata
Vastpakken; grijpen
Kuzure
Variatie
Kuzushi
Balans verstoren
Kwantsetsu (kansetsu)
Gewricht
Kyo
Groep
Kyu
Klasse; classificatie
roku-kyu
6e kyu
go-kyu
5e kyu
shi-kyu
4e kyu
san-kyu
3e kyu
ni-kyu
2e kyu
ichi-kyu
1e kyu
L
(Geen termen)
M
Ma
Rechtuit
Ma-ai
Afstand (tori-uke)
Mae
Voorwaarts
Mae-geri
Voorwaartse trap
Mae-ukemi
Voorover vallen
Maitta
Ik geef op
Maki
Rollen; inrollen; draaien
Maki-komi-waza
Roltechnieken
Ma-sutemi-waza
(op) Offerworptechnieken op de rug
Mata
Dij; met de binnenkant dij
Matté
Even stoppen, judoka’s laten elkaar los
Migi
Rechts
Morote
Beide handen
Mudansha
Op weg naar de dan
Mune
Borst
N
Nage
Werpen; worp
Nage-no-kata
Vorm van het werpen
Nage-waza
Werptechnieken
Ne-waza
Grondtechnieken
Ni-dan
2. meestergraad
O
O
Groot
Obi
Riem; band
siro-obi
Witte band
kiiiro-obi
Gele band
daidaiiro-obi
Oranje band
midori-obi
Groene band
aoiro-obi
Blauwe band
kuriiro-obi
Bruine band
kro-obi
Zwarte band
shima-obi
Rood-witte band
aka-obi
Rode band
Ohten
Draaien; op de zij
Okuri
Beide; twee
Osae
Eronder; vasthouden
Osaekomi
Aankondiging houdgreep
Otoshi
Laten vallen; neervallen
P / Q
(Geen termen)
R
Ran
Los
Randori
Oefening
Renraku-waza
Combinatietechnieken (in andere richting)
Renzoku-waza
Combinatietechnieken (in dezelfde richting)
Ritsu-rei
Staande groet
Roku-dan
6. meestergraad
Re
Groeten
S
Sabaki
Draaien; zich verdedigen; juist uitwijken
Samurai
Ridder
San
Meneer of mevrouw (achter de naam, uiting van respect)
San-dan
3. meestergraad
Sankaku
Driehoek
Sankaku-waza
Driehoekstechnieken
Sasae
Stutten; tegenhouden (blokkeren)
Seiza
Geknielde zit
Sen-no-sen (sennosen)
Overname (tijdens voorbereiding)
Sensei
Leraar / trainer
Shiai
Wedstrijd
Shido
Opmerking
Shihan
Grootmeester
Shiho
Vier zijden; vier richtingen (vier steunpunten)
Shime (jime)
Omstrengelen; verwurgen
Shime-waza (jime-waza)
Omstrengeling technieken; verwurging technieken
Shisei
Houding
Shitai
Houding
Shizen-hontai
Gewone natuurlijke lichaamshouding (aanvalspositie), voeten op één lijn
Sode
Mouw
Sode-dori
Bij de armen pakken
Sono-mama
Niet bewegen; liggen blijven
Sore-made
Einde van de wedstrijd
Soto
Buitenwaarts
Sumi
Hoek
Suri-age
Heffen; glijden
Sutemi
(op) offering; zichzelf in gevaar brengen
Sutemi-waza
(op) offering technieken
T
Tachi-ai
Staande houding
Tachi-waza
Staande technieken
Tai
Lichaam
Tai-sabaki
Lichaam draaien (het verplaatsen met draaiende beweging)
Tanden
Onderlichaam
Tandoku-renshu
Oefenen zonder partner
Tatami
Judomat
Tatte
Recht; rechtop
Te
Hand
Te-waza
Arm-, hand- of schoudertechnieken
Toketa
Houdgreep verbroken
Tomoe
Boog; boogvormige hoek
Tori
Werper; aanvaller (uitvoerder)
Tsuki-ashi
Bewegen waarbij de voorste voet verplaatst wordt en de ander volgt (aansluitpas), voorwaarts, zijwaarts of achterwaarts
Tsuki-nami-shiai
Graduatiewedstrijd
Tsukuri
Voorbereiding
Tsuri
Opvangen
Tsuri-komi
Erbij halen; naar zich toe (op)trekken
U
Uchi
Binnen
Uchi-komi
Meerdere achtereenvolgende inzetten zonder te werpen, met explosieve kracht, terwijl uke weerstand biedt (zie ook: butsugari)
Ude
Arm
Uke
Verdediger; de vallende
Ukemi
Vallen; valbreken
Ukemi-waza
Valtechnieken
Uke-waza
Afweertechniek
Uki
Zweven; drijven; vlotten
Ura
Tegenoverstellen
Ushiro
Naar achter
Ushiro-ukemi
Achterover vallen
Utsuri
Wisselen; zich afzetten
W
Waza
Kunst; techniek
Waza-ari
Bijna ippon, ook wel half punt
Waza-ari-awasete-ippon
Tezamen punt
X
(Geen termen)
Y
Yaku-soku-geiko
Afspraaktraining
Yama
Berg
Yime
Zie: shime en jime
Yoko
Zijde; zijdelings
Yoko-geri
Zijwaartse trap
Yoko-sutemi-waza
(op) offerworptechnieken op de zijde
Yoshi
Verder gaan
Yudansha
Dan houder
Yuko
Voordeel van techniek
Yusei-gachi
Gewonnen door overmacht; superioriteit
Z
Za-rei
Geknielde groet
Za-zen
Concentratie zit
Cijfers
ichi
1
ni
2
san
3
shi
4
go
5
roku
6
sichi
7
hachi
8
ku
9
ju
10