Verklarende woordenlijst

De judosport kent veel Japanse termen die niet altijd vanzelfsprekend zijn. Om trainingen en wedstrijden beter te kunnen volgen, is een verklarende woordenlijst samengesteld.

A

Age
Heffen

Aoiro-obi
Blauwe band (2e kyu)

Ashi
Been, voet

Ashi-ate-waza
Voetslagtechniek, schop

Aashi-barai
Voetveeg

Ashi-garami
Beenklem (voetdraai)

Ashi-gatame
Controle met de benen

Ashi-guruma
Beenwiel (voetwiel)

Ashi-waza
Voet- en beenworptechnieken

Awasete-ippon
Tezamen een punt

Ayumi-ashi
Gaan; lopen; voortbewegen

B

Barai (harai)
Vegen; maaien

Basami
Schaar

Bu-do (budo)
Gezamenlijke gevechtskunsten (verzamelnaam)

Bushido
Ere codewetboek van de Japanse krijger, ridder

Butsugari
Meerdere achtereenvolgens inzetten zonder te werpen, met explosieve kracht, terwijl uke weerstand biedt (zie ook uchikomi)

C

Cha-obi
Bruine band (1e kyu)

D

Dan
Rang, (meester)graad

ichi-dan
1e dan

ni-dan
2e dan

san-dan
3e dan

go-dan
4e dan

shi-dan
5e dan

roku-dan
6e dan

sichi-dan
7e dan

hachi-dan
8e dan

ku-dan
9e dan

ju-dan
10e dan

Do
Weg; principe; leer

Do-jime
Beenschaar

Dojo
Oefenruimte

E

Ebi
Ruimte maken (kreeftgang)

Eri
Revers, kraag

F

Fusen-gachi
Gewonnen door niet opkomen van de tegenstander

Fusen-sho
Overwinnaar zonder vechten

G

Gaesh (kaeshi)
Overname (tegengreep); ook: op de rug vallen

Gaeshi-waza (kaeshi-waza)
Overnametechnieken (tegengreeptechnieken)

Gake
Haken

Gari
Maaien

Garami
Gebogen; gedraaid

Gatame (katame)
Onbewegelijk maken; controle; vasthouden

Gatame-waza (katame-waza)
Controletechnieken

Geiko (keiko)
Oefening

Geri
Stap; trap

Go
Vijf

Go-kyo (-no-kaisetsu)
5 hoofdpunten (groepen)

Go-no-sen (gonosen)
Overnemen (op moment van aanval)

Gonosen-no-kata
Vorm van overnamen

Goshi (koshi)
Heup

Guruma
Rad

Gyaku
Omgekeerd; omgedraaid

H

Hachi-dan
8. meestergraad

Hadaka
Naakt; vrij

Hajimé
Begin van de wedstrijd

Hane
Vleugel; springen; barsten

Hantei
Beslissen

Happo-no-
Balansverstoren in 8 richtingen

Hara
Onderlichaam

Harai / Barai
Vegen, maaien

Ha-sami
Ertussen houden

Hidari
Links

Hiji
Elleboog

Hiki-wake (hikiwake)
Onbeslist; zonder onderscheid

Hiza
Knie

I

Ichi
Eén

Idori
Zittend

Ippon
Punt (uit het wedstrijdreglement)

Itami-wake
Onbeslist door blessure

J

JBN
Judo Bond Nederland

Jigo-hontai
Gewone verdedigende lichaamshouding (afweerpositie), voeten op één lijn

Jikan
Tijd

Jime (shime)
Omstrengelen; verwurgen

Jime-waza (shime-waza)
Omstrengelingtechnieken; verwurgingtechnieken

Jitsu (jutsu)
Kunst

Jiu (ju)
Neegeven; zacht; soepel

Jiu-jitsu (iu-jitsu, ju-jutsu)
Zachte kunst

Ju-dan
10. meestergraad

Ju-do (judo)
Zachte weg (manier), (soepele vorm)

Ju-do-gi (judogi)
Judokleding

Ju-do-ka (judoka)
Judobeoefenaar

Juji
Gekruist; kruisgewijs

Ju-no-kata
Vorm van zachtheid (15 lenigheidsoefeningen)

K

Kaeshi (gaeshi)
Overname (tegengreep); ook: op de rug vallen

Kaeshi-waza
Overnametechnieken (tegengreeptechnieken)

Kake (gake)
Haken; ook werpen

Kami
Boven; erboven op

Kano Jigoro
Grondlegger van de moderne judo

Kansetsu-waza
Klemtechnieken

Kanuki
Dwars

Kara-te (karate)
Lege hand

Kata
Schouder; vorm

Katame (gatame)
Onbeweeglijk maken; vasthouden; controle

Katame-no-kata
Vorm van controletechnieken

Katame-waza
Controletechnieken

Keiko (geiko)
Oefening

Keikoku
Waarschuwing

Ken-jutsu (kendo)
Vechtkunst met stokken

Kesa
Kledingstuk

Kiai
Kreet

Kiken-gachi
Gewonnen door opgave van de tegenstander

Kime-no-kata
Vorm van zelfverdediging

Kimono
Oud-Japanse kleding

Kiri
Kloven; splijten; snijden

Ko
Klein

Ko-do-kan (Kodokan)
School; samenkomst van de goede weg (centrum van het judo in Tokio)

Koka
Resultaat van techniek

Komi
Binnen (van); tegen

Koshi (goshi)
Heup

Koshiki-no-kata
Vorm van de oude stijlen (21 oefeningen)

Koshi-waza
Heupworptechnieken

Ku-dan
9. meestergraad

Kumi-kata
Vastpakken; grijpen

Kuzure
Variatie

Kuzushi
Balans verstoren

Kwantsetsu (kansetsu)
Gewricht

Kyo
Groep

Kyu
Klasse; classificatie

roku-kyu
6e kyu

go-kyu
5e kyu

shi-kyu
4e kyu

san-kyu
3e kyu

ni-kyu
2e kyu

ichi-kyu
1e kyu

L
(Geen termen)

M

Ma
Rechtuit

Ma-ai
Afstand (tori-uke)

Mae
Voorwaarts

Mae-geri
Voorwaartse trap

Mae-ukemi
Voorover vallen

Maitta
Ik geef op

Maki
Rollen; inrollen; draaien

Maki-komi-waza
Roltechnieken

Ma-sutemi-waza
(op) Offerworptechnieken op de rug

Mata
Dij; met de binnenkant dij

Matté
Even stoppen, judoka’s laten elkaar los

Migi
Rechts

Morote
Beide handen

Mudansha
Op weg naar de dan

Mune
Borst

N

Nage
Werpen; worp

Nage-no-kata
Vorm van het werpen

Nage-waza
Werptechnieken

Ne-waza
Grondtechnieken

Ni-dan
2. meestergraad

O

O
Groot

Obi
Riem; band

siro-obi
Witte band

kiiiro-obi
Gele band

daidaiiro-obi
Oranje band

midori-obi
Groene band

aoiro-obi
Blauwe band

kuriiro-obi
Bruine band

kro-obi
Zwarte band

shima-obi
Rood-witte band

aka-obi
Rode band

Ohten
Draaien; op de zij

Okuri
Beide; twee

Osae
Eronder; vasthouden

Osaekomi
Aankondiging houdgreep

Otoshi
Laten vallen; neervallen

P / Q
(Geen termen)

R

Ran
Los

Randori
Oefening

Renraku-waza
Combinatietechnieken (in andere richting)

Renzoku-waza
Combinatietechnieken (in dezelfde richting)

Ritsu-rei
Staande groet

Roku-dan
6. meestergraad

Re
Groeten

S

Sabaki
Draaien; zich verdedigen; juist uitwijken

Samurai
Ridder

San
Meneer of mevrouw (achter de naam, uiting van respect)

San-dan
3. meestergraad

Sankaku
Driehoek

Sankaku-waza
Driehoekstechnieken

Sasae
Stutten; tegenhouden (blokkeren)

Seiza
Geknielde zit

Sen-no-sen (sennosen)
Overname (tijdens voorbereiding)

Sensei
Leraar / trainer

Shiai
Wedstrijd

Shido
Opmerking

Shihan
Grootmeester

Shiho
Vier zijden; vier richtingen (vier steunpunten)

Shime (jime)
Omstrengelen; verwurgen

Shime-waza (jime-waza)
Omstrengeling technieken; verwurging technieken

Shisei
Houding

Shitai
Houding

Shizen-hontai
Gewone natuurlijke lichaamshouding (aanvalspositie), voeten op één lijn

Sode
Mouw

Sode-dori
Bij de armen pakken

Sono-mama
Niet bewegen; liggen blijven

Sore-made
Einde van de wedstrijd

Soto
Buitenwaarts

Sumi
Hoek

Suri-age
Heffen; glijden

Sutemi
(op) offering; zichzelf in gevaar brengen

Sutemi-waza
(op) offering technieken

T

Tachi-ai
Staande houding

Tachi-waza
Staande technieken

Tai
Lichaam

Tai-sabaki
Lichaam draaien (het verplaatsen met draaiende beweging)

Tanden
Onderlichaam

Tandoku-renshu
Oefenen zonder partner

Tatami
Judomat

Tatte
Recht; rechtop

Te
Hand

Te-waza
Arm-, hand- of schoudertechnieken

Toketa
Houdgreep verbroken

Tomoe
Boog; boogvormige hoek

Tori
Werper; aanvaller (uitvoerder)

Tsuki-ashi
Bewegen waarbij de voorste voet verplaatst wordt en de ander volgt (aansluitpas), voorwaarts, zijwaarts of achterwaarts

Tsuki-nami-shiai
Graduatiewedstrijd

Tsukuri
Voorbereiding

Tsuri
Opvangen

Tsuri-komi
Erbij halen; naar zich toe (op)trekken

U

Uchi
Binnen

Uchi-komi
Meerdere achtereenvolgende inzetten zonder te werpen, met explosieve kracht, terwijl uke weerstand biedt (zie ook: butsugari)

Ude
Arm

Uke
Verdediger; de vallende

Ukemi
Vallen; valbreken

Ukemi-waza
Valtechnieken

Uke-waza
Afweertechniek

Uki
Zweven; drijven; vlotten

Ura
Tegenoverstellen

Ushiro
Naar achter

Ushiro-ukemi
Achterover vallen

Utsuri
Wisselen; zich afzetten

W

Waza
Kunst; techniek

Waza-ari
Bijna ippon, ook wel half punt

Waza-ari-awasete-ippon
Tezamen punt

X
(Geen termen)

Y

Yaku-soku-geiko
Afspraaktraining

Yama
Berg

Yime
Zie: shime en jime

Yoko
Zijde; zijdelings

Yoko-geri
Zijwaartse trap

Yoko-sutemi-waza
(op) offerworptechnieken op de zijde

Yoshi
Verder gaan

Yudansha
Dan houder

Yuko
Voordeel van techniek

Yusei-gachi
Gewonnen door overmacht; superioriteit

Z

Za-rei
Geknielde groet

Za-zen
Concentratie zit

Cijfers

ichi
1

ni
2

san
3

shi
4

go
5

roku
6

sichi
7

hachi
8

ku
9

ju
10